Nederlandse AI Governance Board Benchmark 2026

Wat wil een organisatie met AI bereiken? Wie beslist over het gebruik? Kunnen medewerkers kritisch blijven en ingrijpen? En heeft het bestuur genoeg informatie om te zien of afspraken ook werken?

Met de Nederlandse AI Governance Board Benchmark onderzoekt Hein van den Steenhoven vanuit ARCAAS hoe organisaties deze vragen aanpakken. Niet alleen vanuit beleid en plannen, maar ook vanuit de mensen die ermee moeten werken. Het invullen duurt circa 8 minuten en gebeurt volledig anoniem.

Waarom we dit onderzoek zijn gestart

De vraag achter het onderzoek is eenvoudig: hoe verhouden de ambities rond AI zich tot de manier waarop organisaties AI daadwerkelijk besturen en beheersen?

Een beleidsdocument vertelt niet vanzelf wie een toepassing gebruikt, hoe beslissingen tot stand komen of wat er gebeurt bij twijfel. Daarom kijken we breder. Naar eigenaarschap en bestuurlijke aandacht, maar ook naar vaardigheden, veranderende werkprocessen, menselijk toezicht en het leren van fouten.

We willen bovendien begrijpen hoe organisaties zicht houden op de waarde van AI. Draagt de inzet bij aan betere kwaliteit, kortere doorlooptijden of betere dienstverlening? Wat betekent AI voor medewerkers? En waarop baseert de organisatie haar oordeel?

De benchmark is gestart om deze vragen samen te onderzoeken en bruikbare aanknopingspunten voor verbetering te vinden. Niet om vooraf te bewijzen dat organisaties het goed of slecht doen.

Verschillende functies, verschillende perspectieven

Bestuurders, toezichthouders, managers, medewerkers en ondersteunende functies kijken vanuit hun eigen verantwoordelijkheid naar AI. Het onderzoek brengt die perspectieven in beeld.

Daarom is de vragenlijst bedoeld voor bestuur en directie, RvC en RvT, management en uitvoering, risk, compliance, legal, privacy, control, kwaliteit, internal audit, IT-audit en HR. Ook organisaties die nog geen AI gebruiken zijn welkom.

U hoeft geen AI-expert te zijn. “Weet ik niet” is een waardevol antwoord. Het vertelt iets over wat binnen een functie bekend of zichtbaar is. Het betekent niet automatisch dat een organisatie iets niet heeft geregeld.

Wat u invult

Zevenentwintig vragen over zes onderwerpen: AI-beleid en de bespreking daarvan met medewerkers, het gebruik en het doel van AI, verantwoordelijkheid en toezicht, risico’s en grenzen, de gevolgen voor werk en opleiding, en het controleren van uitkomsten en leren van wat er misgaat. Per vraag één antwoord.

Gebruikt uw organisatie nog geen AI? Dan zijn het er veertien. Die antwoorden zijn net zo waardevol voor het beeld.

Wat u terugkrijgt

Direct na het invullen ziet u uw eigen uitkomst op het scherm, met een score per domein en een samenvattend beeld. Die pagina kunt u als pdf downloaden en meenemen naar uw bestuur of auditcommissie.

Wilt u ook het landelijke onderzoeksrapport ontvangen? Dan kunt u onderaan uw e-mailadres achterlaten. Dat gebeurt in een apart formulier dat losstaat van uw antwoorden.

Wat we met de antwoorden willen bereiken

We willen zichtbaar maken welke onderdelen van AI-governance aandacht krijgen, welke vragen leven en waar ondersteuning of verdere ontwikkeling nodig is. De uitkomsten moeten helpen bij betere gesprekken over verantwoordelijkheid, kennis, werkprocessen, toezicht en waarde.

Deze inzichten ondersteunen ook het gesprek over AI compliance en AI riskmanagement: welke afspraken werken en waar is verbetering nodig?

Het onderzoek is gebaseerd op antwoorden van deelnemers, niet op een onafhankelijke controle van hun organisatie. In de rapportage maken we daarom duidelijk wie heeft deelgenomen, hoe we de antwoorden hebben verwerkt en welke conclusies de gegevens wel en niet toelaten. Vergelijkingen tussen functies of groepen worden alleen gemaakt wanneer de gegevens daarvoor voldoende basis bieden.

Anoniem, en geen beoordeling

De vragenlijst is volledig anoniem. Uw antwoorden worden uitsluitend op groepsniveau gepubliceerd, nooit herleidbaar tot een persoon of organisatie. Contactgegevens worden apart opgeslagen en zijn niet aan de antwoorden te koppelen.

Dit is nadrukkelijk geen audit en geen compliancebeoordeling. De benchmark levert geen certificering op, beoordeelt geen individuele AI-modellen en is geen ranglijst. Het onderzoek meet wat respondenten aangeven dat binnen hun organisatie aantoonbaar is ingericht en werkt.

Doe mee en help het beeld verbreden

Het onderzoek loopt nog. Invullen kost circa 8 minuten. Deel uw perspectief en verspreid de uitnodiging binnen uw netwerk. Met verschillende functies en organisaties kunnen we een breder beeld opbouwen van AI-governance in de praktijk.

Doe mee aan het onderzoek Over initiatiefnemer Hein van den Steenhoven

Het onderzoek loopt tot 2 oktober 2026. Het rapport verschijnt uiterlijk eind oktober 2026. Vragen over het onderzoek? Neem contact op met de initiatiefnemer en leider van het onderzoek, Hein van den Steenhoven, via hein.van.den.steenhoven@arcaas.nl.

Met dank aan DeveloKey voor het bouwen van deze tooling.